Shtëpi për më shumë njerëz, por kush vjen i pari?

Agjencia e Medias dhe Informimit njoftoi të hënën se programi i strehimit social për vitin 2027 parashikon 4,000 kredi për blerje banese, gjysma me 0% interes për apartamente deri në 60,000 euro dhe gjysma me 3%, si dhe 3,000 qira ku shteti mbulon 50%. Ndryshimet në ligj synojnë ta shtrijnë mbështetjen te të rinjtë, studentët, çiftet e reja, profesionistët dhe të kthyerit nga emigracioni. Po atë ditë, Bashkia e Tiranës shpalli rreth 1,500 fitues të rinj të kredive të buta.

Shifrat tregojnë ambicie. Sipas të dhënave të publikuara, nga viti 2018 deri sot rreth 31,000 familje kanë marrë mbështetje për strehim: 14,512 me subvencion qiraje, 7,290 me kredi të buta dhe 6,078 me ndihmë për kushtet e banimit. Vetëm 2027-a synon 7,000 kredi e qira. Për një të ri që sheh se qiraja i ha pagën, kjo është ofertë konkrete, jo slogan.

Por zgjerimi ka një rrezik. Kur programi hapet për profesionistë dhe çifte të reja, konkurrenca për të njëjtat kredi rritet. Pa rregulla të qarta, ata me dokumente më të plota dhe me pagë që e kënaq bankën mund t’ua zënë vendin familjeve me të ardhura të ulëta, për të cilat strehimi social u krijua. Programi flet për “kritere që përcakton programi”; ato kritere janë ende thelbi i pyetjes.

Ka edhe çështje praktike. Fituesit e Tiranës duhet të presin miratimin në Këshillin Bashkiak dhe pastaj t’u drejtohen bankave të nivelit të dytë që kanë marrëveshje me bashkinë; shuma varet nga numri i anëtarëve të familjes. Çdo hallkë është vend ku një familje e varfër mund të ngecë. Dhe njoftimi erdhi nga agjencia e qeverisë, jo ende si ligj i miratuar; Kuvendi dhe opozita kanë detyrë ta shqyrtojnë, jo ta injorojnë.

Propozimi ynë: para hapjes së aplikimeve, kriteret dhe pikëzimi të publikohen të plota, me një kuotë të garantuar për familjet në nevojë. Listat e fituesve të publikohen me pikët përkatëse, pa të dhëna personale, dhe qeveria të botojë një vlerësim të pavarur të 31,000 rasteve që nga 2018: sa familje e mbajtën banesën dhe sa kushtoi.