Rritja që nuk po ndahet njësoj

Të martën erdhën dy raporte që, lexuar veçmas, tregojnë dy vende të ndryshme. Banka Botërore parashikon që ekonomia shqiptare të rritet me 3.4% këtë vit dhe 3.6% në 2027, me borxhin publik nën 50% të PBB-së, papunësinë në nivelin më të ulët historik dhe varfërinë në rënie. Eurostat, në të njëjtën ditë, tregon se pabarazia në të ardhura u rrit në 30.4 pikë Gini, nga 29.8 një vit më parë.

Kontrasti bëhet më i qartë kur krahasohemi me Europën. Mesatarja e BE-së ra nga 29.4 në 29.2, pra hendeku mes më të pasurve dhe më të varfërve atje u ngushtua pak, ndërsa këtu u zgjerua. Edhe anketa e INSTAT-it shënon të njëjtin drejtim, me Gini 30.37%, ndonëse të ardhurat e disponueshme për frymë u rritën me 10.5%. Rritja pati, por nuk arriti te të gjithë në të njëjtën masë.

Raporti i Bankës Botërore jep edhe një shpjegim të mundshëm për këtë. Rritja mbështetet ende kryesisht te turizmi sezonal me volum të madh, por me vlerë të shtuar të ulët, ndërsa baza e eksporteve mbetet e ngushtë dhe shumë marrëdhënie eksporti zgjasin pak. Inflacioni u shty nga ushqimet, karburantet dhe qiratë e larta për shkak të turizmit, pikërisht shpenzimet që rëndojnë më shumë mbi familjet me të ardhura të ulëta.

Nuk është e drejtë të mohohen arritjet: borxhi në rënie, rezervat më të larta dhe papunësia në minimum historik janë fakte. Por as nuk mjafton të festohet mesatarja. Një ekonomi që rritet mbi sezonin e verës dhe mbi qira gjithnjë më të shtrenjta mund të prodhojë shifra të mira dhe njëkohësisht të lërë një pjesë të shoqërisë pas.

Propozimi ynë është i thjeshtë. Qeveria të publikojë një listë me pengesat e brendshme rregullatore dhe administrative që Banka Botërore i vlerëson dy deri në pesë herë më të larta se tarifat, me afate për heqjen e secilës, sepse ato kufizojnë eksportet që krijojnë punë gjatë gjithë vitit. Dhe INSTAT, sa herë publikon rritjen, të publikojë bashkë me të edhe si u shpërnda ajo sipas grupeve të të ardhurave.