Monumenti nuk është palë në protestë

Të shtunën në Tiranë morën flakë hyrjet e ministrive dhe të Bashkisë, u thyen vitrinat e një banke e të një dyqani celularësh dhe një kioskë pranë një stacioni autobusi u dogj. Sipas Shqiptarja.com, u vu zjarri edhe te Teatri i Kukullave. Ministri i Kulturës, Blendi Gonxhja, publikoi pamje me xhama të thyer, dyer të shkatërruara e fasada të djegura dhe tha se mes godinave të dëmtuara ka monumente të kategorisë I dhe II.

Gonxhja ka të drejtë kur thotë se protesta është e drejtë demokratike, por kjo e drejtë nuk justifikon shkatërrimin. Një fasadë e djegur e një monumenti nuk rikthehet me një vendim politik; ajo humbet për brezat që vijnë, cilido qoftë fituesi i debatit të sotëm. Javën e kaluar u dëmtua edhe monumenti i “Lahutës së Malësisë” në Lezhë. Kjo po kthehet në model, jo në aksident.

Por dënimi nuk mjafton. Ministri nuk i përmendi me emër monumentet e prekura dhe nuk dha asnjë vlerësim dëmi. As bilanci i dëmeve ndaj bizneseve nuk ishte bërë publik në mbrëmje, ndonëse më 21 tetor, te Banka e Shqipërisë, u raportua se nga protestat e mëparshme ishin dëmtuar 45 degë bankare dhe 53 bankomate. Pa një listë të saktë, dëmi kthehet lehtë në argument për njërën palë dhe në mohim për tjetrën.

Barrën më të rëndë e mbajnë ata që s’kanë lidhje me politikën: pronari i kioskës, punonjësit e dyqanit, qytetarët që presin autobusin. Organizatorët e protestave nuk mund të thonë se dhuna nuk është e tyre nëse nuk bëjnë asgjë për ta ndalur. Qeveria, nga ana e saj, nuk mund të mjaftohet me pamje në rrjete sociale.

Propozimi ynë: Ministria e Kulturës të publikojë brenda një jave listën e monumenteve të dëmtuara, me vlerësimin e dëmit dhe planin e restaurimit. Bashkia e Tiranës dhe policia të hapin një regjistër publik të dëmeve ndaj pronës private, që lehtëson si dëmshpërblimin ashtu edhe ndjekjen penale. Dhe organizatorët e çdo tubimi të ardhshëm të caktojnë njerëz përgjegjës pranë godinave të trashëgimisë që ndodhen në itinerarin e marshimit.