Ligjet për rrugën nuk shkruhen në rrugë

Të dielën në mëngjes, një ditë pas protestës së 24 tetorit, kryeministri Edi Rama prezantoi gjashtë instrumente ligjore kundër asaj që e quajti dhunë urbane: dëmshpërblim për bizneset, gjoba deri në 500 mijë lekë për kë qëndron në një turmë të dhunshme pas paralajmërimit të policisë, kufizime tubimesh deri në 72 orë pranë shkollave, spitaleve e institucioneve, një regjistër elektronik të dhunuesve dhe ndryshime në Kodin Penal. Pak orë më vonë, protesta e 13-të u mbyll sërish me molotovë në sheshin “Skënderbej”.

Nevoja për t’iu përgjigjur dhunës është e vërtetë. Policia raportoi pesë efektivë të plagosur dhe 23 të arrestuar vetëm nga e shtuna, ndërsa të dielën u thyen xhamat e Kuvendit dhe u goditën sërish bizneset. Por mënyra si lindi paketa ngre pyetje që nuk varen nga qëndrimi ndaj protestës. Ajo u shpall në një prezantim publik, pa tekste të botuara; regjistri do të krijohet me vendim qeverie, dëmshpërblimi me akt normativ, ndërsa shuma totale e fondit nuk u bë e ditur.

Qeveria thotë se masat u hartuan me ekspertë europianë dhe partnerë italianë e francezë dhe se respektojnë nenin 47 të Kushtetutës dhe nenin 11 të Konventës Europiane. Nëse është kështu, nuk ka arsye që tekstet të mos dalin publikisht para se të votohen. Një gjobë për ata që qëndrojnë “me vetëdije” në turmë, apo ndalimi i mësuesve për të “nxitur” nxënësit, varen tërësisht nga mënyra si përkufizohen këto fjalë në ligj.

Opozita, nga ana e saj, nuk e ndihmoi këtë debat. Gazment Bardhi e quajti paketën antikushtetuese “në çdo germë”, pa treguar cilin nen shkel cila dispozitë, ndërsa Sali Berisha u bëri thirrje qytetarëve të mos i njohin masat. Një ligj që ende nuk ekziston nuk rrëzohet duke mos e njohur; rrëzohet, ose përmirësohet, me argumente në Kuvend dhe, nëse duhet, në Gjykatën Kushtetuese.

Propozimi ynë: qeveria të ndajë dëmshpërblimin e bizneseve, që është urgjent dhe nuk prek liritë, nga pjesa tjetër e paketës. Për gjobat, kufizimet e tubimeve, regjistrin dhe ndryshimet penale, tekstet të publikohen këtë javë, të ketë të paktën dy javë konsultim publik, të kërkohet mendimi i Avokatit të Popullit dhe i Komisionit të Venecias, dhe Kuvendi t’i shqyrtojë në seanca dëgjimore ku të ftohen edhe studentët. Ligji për protestat duhet të dalë më i fortë se dhuna, jo më i nxituar se ajo.