Lek i fortë, xhepa më të lehtë

Të mërkurën euro u këmbye me 90,74 lekë, niveli më i ulët që nga hyrja e saj në qarkullim. Një vit më parë kursi ishte mbi 96 lekë. Në letër, kjo është shenjë e një ekonomie që thith valutë: turizëm i fortë, remitanca, investime në pasuri të paluajtshme dhe, sipas shumë ekonomistëve, edhe para me origjinë të paqartë.

Për ata që marrin rrogë në lekë dhe kanë kredi në euro, leku i fortë është lajm i mirë. Edhe importet lirohen. Por për fasonët, eksportuesit e bujqësisë dhe operatorët turistikë, të ardhurat e të cilëve vijnë në euro dhe shpenzimet janë në lekë, çdo qindarkë më pak është marzh që zhduket. Dhe për një pensionist në fshat që jeton me paratë që i dërgon djali nga Italia, rënia e euros është ulje e drejtpërdrejtë e të ardhurave.

Banka e Shqipërisë ndjek një regjim kursi të lirë, ku kursin e cakton tregu dhe jo banka qendrore. Kjo është zgjedhje e ligjshme. Por një minimum historik pas tjetrit kërkon më shumë sesa një tabelë ditore me shifra: kërkon një shpjegim publik se nga vjen kjo ofertë valute dhe sa prej saj lidhet me ekonominë reale.

Qeveria, nga ana e saj, ka ndihmuar herë pas here eksportuesit me masa të përkohshme. Ato nuk zgjidhin problemin. Ajo që u duhet më shumë është kosto më e ulët e të bërit biznes, kredi në lekë më e lirë dhe një sistem tatimor që nuk ndryshon çdo vit.

Leku i fortë nuk është as fitore kombëtare, as katastrofë. Është një sinjal. Rreziku është që ta lexojmë vetëm si shifër në tabelë, ndërsa ai po ndryshon, qindarkë pas qindarke, xhepat e mijëra familjeve.