Samiti BE–Kanada nis në Montreal: “anëtarësia e asociuar” bie nga deklarata, Carney: Emri nuk ka rëndësi

Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, dhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, janë në Montreal për samitin e 21-të BE–Kanada, që zhvillohet më 29 dhe 30 tetor me pritës kryeministrin kanadez Mark Carney. Të enjten mbahet një forum biznesi me komisionerë dhe ministra, ndërsa bisedimet zyrtare të liderëve janë caktuar të premten.

Nga “anëtarësia” te “lidhje më të ngushta”

Von der Leyen kishte hedhur në shtator idenë e një “anëtarësie të asociuar” për Kanadanë, një status që nuk ekziston në BE. Sipas raportimeve, qeveritë e Gjermanisë, Francës dhe Italisë kundërshtuan për shkak të bazës ligjore të papërcaktuar dhe konsultimeve të pamjaftueshme. Drafti i rishikuar i deklaratës flet për një plan për “lidhje më të ngushta” dhe për një kuadër të ri deri në vitin 2027. “Nuk kanë rëndësi emrat apo terminologjia”, ka thënë Carney, i cili e ka përjashtuar anëtarësimin formal në BE.

Palët pritet të shpallin një “Aleancë për të Ardhmen”, me bashkëpunim në tregti, investime, minerale kritike, energji, mbrojtje e siguri. Carney tha të martën se samiti do të nisë negociata të mëtejshme gjatë vitit të ardhshëm.

Ottawa kërkon tregje përtej SHBA-së

Kanada është i vetmi vend joevropian në programin SAFE të BE-së për prokurimet e mbrojtjes, me vlerë 150 miliardë euro. Në vitin 2025, SHBA-ja zuri 71.7% të eksporteve kanadeze të mallrave, ndërsa Carney synon të dyfishojë eksportet drejt vendeve të tjera brenda dhjetë viteve. Presidenti amerikan Donald Trump ka sugjeruar se marrëveshja mund të ishte një “akt armiqësor” dhe ka kërcënuar me tarifa; një zyrtar i lartë kanadez tha se afrimi nuk drejtohet kundër SHBA-së.